• Marion Kiewik

Toewijzing woonruimte verandert, herziening sociale huur

Marion Kiewik

OUDER-AMSTEL Opvallend weinig belangstelling op de publieke tribune. Terwijl dit onderwerp toch velen in de gemeente raakt: algauw eenderde van de inwoners. Waar ging de bijeenkomst voor de gemeenteraad op 1 november over? Een “fundamentele herziening” van de woonruimteverdeling voor sociale huurwoningen. Waarom een herziening? Sociale huurwoningen worden steeds schaarser en het huidige verdeelsysteem kan daar niet flexibel mee omgaan.

REGIONAAL Het woonruimteverdeelsysteem geldt voor de zogenoemde RAP-regio. Die omvat de gebieden Amstelland-Meerlanden, Amsterdam en Zaanstreek-Waterland. De 15 gemeenten in deze regio werken al vanaf begin jaren ‘90 samen. Sinds 2001 adverteren ze hun woningaanbod samen in WoningNet. Immers, woningzoekenden kijken ook buiten hun gemeentegrenzen. Bovendien is er de Huisvestingswet en die verplicht tot regionale afstemming.

DOELGROEPEN Over welke mensen hebben we het dan? De belangrijkste doelgroepen zijn de inwoners die in aanmerking komen voor huurtoeslag en de mensen met een inkomen tot € 36.165. In Ouder-Amstel is dat ongeveer 30% van de bevolking. De beschikbare sociale huurwoningen - met een huur tot € 710 per maand - moeten “passend” worden toegewezen.

TOEWIJZINGSCRITERIA De toewijzing gebeurt op basis van inschrijfduur en urgentie. De gemiddelde inschrijfduur van starters in de regio in 2017 was 10,7 jaar. In Ouder-Amstel was die zelfs 11,7 jaar. Iemand kan urgent zijn bijvoorbeeld vanwege sociale of medische omstandigheden, omdat hij statushouder is, of wegens stadsvernieuwing. In die laatste categorie heeft Ouder-Amstel weinig kandidaten, maar dat gaat veranderen bij de herstructurering van het Van der Looskwartier. De beschikbare woningen krijgen een ‘label’: jongeren, senioren, roelstoeltoegankelijk, grote gezinnen, normaal. Daarmee kan een gemeente de toewijzing verder sturen.

SCHAARSTE De schaarste aan woningen neemt toe. Daardoor worden de wachttijden langer en ontstaan er nieuwe doelgroepen. Het huidige systeem “zorgt er niet voor dat de mensen die een woning het hardst nodig hebben, ervoor in aanmerking komen.” Aan de slag dus voor een nieuwe regeling voor de hele regio.

KNOPPEN Hoewel niet álles gaat veranderen. De regionale samenwerking blijft bestaan inclusief de lokale voorrang, evenals de sturing op doelgroepen, en de verdeling in inkomensgroepen. Maar om het verdeelsysteem flexibeler, en hopelijk rechtvaardiger, te maken kan er straks aan verschillende “knoppen” worden gedraaid: wie geef je voorrang op de gewone woningzoekenden; wie zet je hoog op de lijst; hoe bevorder je de doorstroming.

UITGANGSPUNTEN De modellen die worden ontwikkeld, zullen rekening houden met een aantal uitgangspunten. Zoals: wie komt in aanmerking voor een sociale huurwoning? Iedereen met een inkomen tot € 36.798. Maar misschien moet er ook meer aandacht komen voor de middeninkomens, de positie van starters en "spoedzoekers". En bij de toewijziging van deze woningen moeten de omstandigheden van de woningzoekende misschien wel een grotere rol spelen dan de opgebouwde wachttijd. De toewijzing moet doorstroming bevorderen. Woningzoekenden mogen zelf op zoek en je kunt zelfs overwegen om degenen die het actiefst zoeken voorrang te geven. Ook is de mogelijkheid van tijdelijke contracten geopperd.

INSPRAAK Het nieuwe systeem moet per 1 januari 2021 zijn beslag krijgen. Nog een lange weg te gaan voordat het zover is. In de komende periode vinden verkenningen plaats en simulaties, wethouders en gemeenteraden worden geconsulteerd, en er komen voorstellen en uitgewerkte varianten. Dit alles moet uitmonden in een voorstel voor nieuwe woonruimteverdeling dat begin 2020 zal worden gepubliceerd voor inspraak door de burgers. Gedurende het proces zal ook ruimte zijn voor participatie: via een klankbordgroep kunnen huurders hun zegje doen.

Een onderwerp dat het waard is aandacht te krijgen van de inwoners. Uiteindelijk hebben wij hier allemaal mee te maken.